هر چند ازدواج امری مقدس است اما قربانیان ازدواج زودهنگام و دخترانی که زودتر به خانه بخت می روند، قصه ای دیگر دارند و زودتر از سایر دخترها با رنج ها و ناملایمات زندگی آشنا می شوند.

به گزارش بارانی خبر به نقل از خبرنگار ایرنا در استان کردستان شاید بیشتر از سایر مناطق کشور دختران با پدیده اجتماعی با عنوان ازدواج زودهنگام روبرو هستند، بخشی از این پدیده به مسایل اجتماعی و خانوادگی و بخشی دیگر به مسایل عقیدتی و باورهای دینی مردم این مناطق بر می گردد.
برخی از این دختران از ازدواج زودهنگام به عنوان فرصتی برای رسیدن به آرزوهایشان یاد می کنند و اما همیشه بخت با آنها یار نیست و کلبه آرزوهای آنها در سایه یک ازدواج زودرس چنان تیره می شود که سالهای سال باید برای جبران آن تلاش کنند و هزینه های زیادی برای آن متحمل شوند.
هرچند بسیاری از قربانیان این پدیده شناخته شده نیستند و حتی حاضر به قبول و باورکردن این واقعیت هم نیستند، اما این پدیده به عنوان یک پدیده نوظهور در شرایط کنونی جامعه کردستان که ریشه در باورهای قدیمی و سنتی این دیار دارد قابل بررسی و واکاوی است.
در شورای حل اختلاف سنندج به طور اتفاقی با یکی از قربانیان این پدیده برخورد کردم، بیشتر به دختری دبیرستانی شباهت داشت تا به خانمی متاهل و دارای فرزند، در لابلای حرفهایش گلایه های زیادی از زندگی داشت و برای درخواست طلاق به شورای حل اختلاف آمده بود، در ابتدا نمی خواست حرفی بزند و گریه امانش نمی داند و مدام قطرات اشک از چشمانش سرازیر می شد، حکایت از رنجی بس سوزناک داشت، بخشی از درد دلهایش را از مادرش شنیدم.
‘تریفه’ دانش آموز دوم متوسطه بود که خواستگاری برایش آمد و هرچند دختر سوم خانواده بود اما پدرش با ازدواج وی موافقت کرد و برای رفتن به خانه بخت درس و مدرسه را رها کرد، خوشبخت که نشد هیچ، آینده اش هم تباه شد.
تریفه با همسرش هفت سال فاصله سنی دارد و در سال دوم زندگیشان دارای یک فرزند دختر شدند اما قدم نورسیده باعث نشده که مشکلات آنها کمتر شود بلکه بیشتر شده و به قول خودش با هم تفاهم ندارند.
سرانجام تریفه هم شروع به حرف زدن می کند و با صدای گرفته و بغضی در گلو می گوید: پدر و مادرم از ترس اینکه منم مانند خواهرام در خانه پدری گیسو سفید نکنم، با اولین خواستگارم موافقت کردند و درس و مدرسه را رها کردم و رویاهای دانشگاه و رشته پزشکی و رفتن به مطب را با پوشیدن لباس سفید عروسی عوض کردم.
وی افزود: برای زندگی مشترک هیچ آمادگی نداشتم و در همان ماه های اول با اطرافیان همسرم مشکل پیدا کردم و خانه مستقل نیز نتوانست از این مشکل بکاهد و به همین خاطر ارتباط را با خانواده همسرم قطع کردیم.
وی اضافه کرد: پس از این قطعی ارتباط، رفتار همسرم نیز تغییر کرد و همان انسان اول زندگی مان نبود و مشکلات بیشتر و بیشتر شدند، سرانجام با پیشنهاد و راهنمایی های نزدیکانم، تصمیم گرفتم بچه دار شوم و بخشی از تنهایی هایم را با فرزند پروری پر کنم.
تریفه گفت: قدم نو رسیده نیز دردی را درمان نکرد و بر غم هایم افزوده شد و در همان ماه های اول بعد از زایمان دچار افسردگی شدید شدم و روی به مصرف درمان های ضد افسردگی آورد و در این دوران اطرافیانم کارهای بچه را انجام می دادند.
وی افزود: پس از مدتی سپری شدن در آسایشگاه بیماران روانی، سرانجام کاسه صبر همه پر شد و هر دو به خانه پدری برگشتیم و سر از شورای حل اختلاف درآوردم و منتظر رای دادگاه در مورد حضانت کودک هستم و امروز هم برای دریافت نفقه درخواست دادم.
تریفه یکی از هزاران دختری است که قربانی پدیده ازدواج زودهنگام می شوند، پدیده ای که شاید در سالهای آینده با تبعات بیشتری این مقوله برخورد کنیم و از یک مشکل خانوادگی به یک معضل اجتماعی تبدیل شود.

***ازدواج زودهنگام در کردستان به نسبت سایر مناطق کشور ملموس تر است
مدتی پیش مدیرکل ثبت احوال کردستان در جلسه شورای راهبردی جمعیت استان در سنندج گفته بود سال ۱۳۹۴ تعداد شش ازدواج دختران کمتر از ۱۰ سال و ۱۶۴ فقره ازدواج زنان با مردان ۲۰ سال بزرگتر از خود صورت گرفته است.
محسن آقایی با بیان اینکه در این مدت به ازای هر چهار واقعه ازدواج یک طلاق به ثبت رسیده است ادامه داد: بر اساس این آمار ، میزان ازدواج ثبت شده در سال گذشته در استان نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن ۱۳٫۵ درصد کاهش داشته است.
وی اظهار کرد: بر این اساس نرخ خام حاصل از ثبت ازدواج در استان ۱۰۶ در هزار بدست آمده و میانگین سن ازدواج برای مردان ۲۸٫۳۳ و برای زنان ۲۳٫۸۸ سال است.
آقایی همچنین به آمار طلاق ثبت شده در استان در سال گذشته اشاره کرد و افزود: سال گذشته چهار هزار و ۹ واقعه طلاق در استان به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل از ان ۲٫۰۱ درصد افزایش داشته است.
این آمارها در حالی است برخی از ازدواج های زودهنگام و حتی ازدواج های عادی نیز در کردستان در مراکز و دفاتر ثبت ازدواج و طلاق، ثبت نمی شود و در برخی مناطق این استان عقد صغیر (عقد دختربچه با وکالت پدر) نیز معمول است.
امام جماعت مسجد حاج احمد بیگ سنندج در مورد سن ازدواج دختران پسران درفقه شافعی می گوید: در مذهب شافعی هرگاه دختران و پسران به بلوغ عقلی، جسمی و فکری رسیدند طبق شریعت می توانند ازدواج کنند.
ماموستا اقبال بهمنی افزود: در مورد ازدواج پسران علاوه بر شرایط فوق باید شخص توان کار، کسب درآمد و تامین معیشت زندگی را هم داشته باشد و در این صورت است که می تواند برای ازدواج اقدام کند.
وی در خصوص نوعی ازدواج به نام عقد صغیر نیز گفت: این نوع ازدواج بنا بر شرایط خاص و برای حل اختلافات بین دو طایفه و به ندرت انجام می شود و در آن دختر بچه ای از یک طایفه با پسری از طایفه ای دیگر عقد می شود و در این نوع ازدواج نیز زوج و زوجه باید رضایت شفاهی داشته باشد.
وی ادامه داد: این نوع ازدواج سنتی در گذشته مرسوم بود و هم اکنون در بسیاری از مناطق منسوخ شده و برای گرفتن خونبها از به جای عقد دختران خردسال از گرفتن پول و املاک دیگر استفاده می شود.

****ازدواج زودهنگام با خود محرومیت های مختلف آموزشی، فرهنگی و اجتماعی می آورد
استاد جمعیت شناسی دانشگاه کردستان گفت: بسیاری از قربانیان ازدواج های زودرس در جامعه با محرومیت های مختلفی از جمله محرومیت در زمینه آموزشی، فرهنگی ، اجتماعی و حتی سلامتی فردی مواجه می شوند.
سعید خانی افزود: مهم ترین پیامد این ازدواج ها باز ماندن از دوره های آموزشی و دست یافتن به سطح تحصیلات معقول و مطلوب جامعه بوده و بازماندن از تحصیل هر دو جنس را در سنینی که هنوز قابلیت های روانی اجتماعی و حتی زیستی شان به اندازه کافی رشده نکرده، درگیرمسایل معاش و خانوادگی ای می کند که ابزار های لازم برای رویارویی با آن را دارا نیستند.
وی اضافه کرد: با توجه به نقش نان آوری پسران در جامعه ایرانی، پسران ترک تحصیل کرده، سر از بازار کار غیرتخصصی با دستمزد و مزایا و منزلت کمتر در می آورند و به هنگام تشکیل خانواده نمی توانند از عهده تامین مخارج زندگی برآیند و در نتیجه آمار خانواده های فقیر را افزایش دهند.
این مدرس دانشگاه کردستان گفت: دختر و پسری که ازدواج زودهنگام کرده اند مادر و پدری خواهند شد که برای این نقش آماده نشده اند و این عدم آمادگی هم از نظر فردی و هم از نظر اجتماعی برای جامعه پرهزینه خواهد بود.
خانی گفت: آمارها چه در ایران و چه در کشورهایی که با پدیده ازدواج زودهنگام مواجه هستند، حاکی از افزایش مرگ ومیر مادر و نوزاد هستند و بیشتر زایمان هایی در محیط های سنتی و خارج از چارچوب نظام بهداشتی بیمارستان ها، در منزل و توسط قابله های سنتی صورت می گیرد و می توانند منجر به لطمات جسمانی جدی ای به مادر شود.
وی افزود: تحقیقات نشان داده نوزادان مادران نوجوان در برخی موارد دو برابر مادران مسن تر از دنیا می روند و به احتمال زیادتر کم وزن خواهند بود و خطر مرگ و میر نوزادان کم وزن پنج تا ۳۰ برابر بیشتر از نوزادان دارای وزن طبیعی است.
به گفته خانی قربانیان ازدواج های زودهنگام بیشتر از سایر زنان احتمال در معرض قرار گرفتن بیماری های مقاربتی، خشنوت خانوادگی، همسرآزاری، طلاق، اعتیاد و سایر معضلات اجتماعی قرار دارند.
وی اضافه کرد: در حالی که این مادران باید نسل های آینده جامعه ما را نیز تربیت کنند، خودشان از بسیاری از مهارت های زندگی اجتماعی و فردی محروم بودند و نمی توانند به درستی این مفاهیم را نیز به فرزندان خود انتقال دهند.
وی اظهار کرد: ادامه چنین روندی در دراز مدت می تواند در توسعه اقتصادی و اجتماعی یک جامعه نیز تاثیر گذار باشد و جامعه را با مشکلات و معضلات فراوانی مواجه کند و بر ساختار کلان جامعه از طریق کاهش کیفیت زندگی و کم رنگ شدن نقش زنان به عنوان نیمی از جامعه تاثیر گذار باشد.
نکته قابل توجه در مورد ازدواج های زودهنگام کشور این است در حالی که هنوز شاهد این نوع ازدواج ها هستیم از سوی دیگر سن ازدواج در میان دختران و پسران به دلایل مختلفی چون افزایش سطح تحصیلات دختران، پرهزینه شدن ازدواج، بیکاری جوانان و افزایش سطح انتظار خانواده به سرعت در حال افزایش است.
تعیین سن قانونی ازدواج مطابق با استانداردهای سازمان ملل، شناسایی دقیق علل و عوامل موثر وقوع پدیده ازوداج زودهنگام منطق با شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی هر منطقه، آموزش به خانواده ها در زمینه پیامدهای منفی ازدواج زودهنگام و کوشش در جهت رفع تبعیض جنسیتی بویژه در بین زنان و بسترسازی توانمندی آنها می تواند از جمله راهکارهای مقابله با پدیده ازدواج زودهنگام در جامعه
باشد.
گزارش از عبدالله رحمانی

انتهای پیام/۹۲۰۰۱/۶۵۴۳