با توجه به این‌که پیاده‌رو گذرگاهی برای حرکت عابران پیاده است که منحصرا برای آنها ساخته شده است، اما این موضوع دردیواندره رعایت نمی‌شود، به‌طوری که بخش اعظم آن توسط دستفروشان و یا مغازه داران اشغال می‌شود. بر اساس تبصره یک ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها « سد معابر عمومی و اشغال پیاده‌روها و استفاده غیرمجاز از آن‌ها، میدان‌ها، پارک‌ها و باغ‌های عمومی برای کسب و سکونت ممنوع است.» بند ۲۰ همین ماده از قانون تاکید می‌کند که شهرداری‌ها موظفند با مشاغل مزاحم یا تاسیس اماکنی که به نحوی سبب مزاحمت شهروندان می‌شود، برخورد کنند.عمده ترافیک دیواندره در خیابان اصلی آن است و از آن‌جا که تعداد عابران از خودروهای عبوری بیشتر است، اما فضای کمی به عنوان پیاده رو برای مردم ساخته که آن مقدار کم هم توسط دستفروشان و مغازه‌داران احاطه شده است.
یکی از عابران پیاده که در طول خیابان اصلی شهر دیواندره در حال حرکت است در پاسخ خبرنگار همشهری که چرا از پیاده رو استفاده نمی‌کند، می‌گوید: در این مسیر که در بیشتر ساعات پرتردد است نصف پیاده رو را چرخ‌های دستفروشان و نصف دیگر را اسباب و اثاثیه مغازه‌داران گرفته است و همین سبب کند شدن عبور و مرور شده است.
«فرهاد شکری» ادامه می‌دهد: در این پیاده‎روها از سنین مختلف در حال حرکت هستند. گاهی مشاهده می‌شود که فردی که عجله دارد یا به سرعت در حال حرکت است، با بچه‌ها برخورد می‌کند و سبب زمین خوردن آنها می‌شود.وی می‌افزاید: در کنار خیابان هم یک ردیف خودرو پارک می‎شود. بنابراین مردم ناچار می‌شوند از وسط خیابان حرکت کنند. اگر به سرتاسر این خیابان دقت کنید افرادی را خواهید دید که در طول خیابان و یا به صورت مورب در حال حرکت هستند.شکری بیان می‌کند: افراد کهنسالی که از این پیاده‌رو استفاده می‌کنند، بارها پیش آمده که عصای آنها با وسایل دستفروشان برخورد کرده است و تعادل آنها را به هم زده است. گاهی هم مردم از خیابان وارد پیاده‌رو می‌شوند و در مواقعی که از جدول عبور می‌کنند ناخواسته روی اسباب پهن شده دستفروشان افتاده‌اند یا پایشان به آنها خورده است که همین موضوع سبب ایجاد برخوردهای لفظی شده است.
این شهروند ادامه می‌دهد: مغازه‌داران نیز علاوه بر این‌که حدود یک متر از پیاده‌روها را با وسایل خود اشغال می‌کنند، خودرو خود را هم در جلو مغازه داخل خیابان پارک می‌کنند. عدم ساماندهی و تذکر جدی به مغازه‌داران سبب شده هر روز وسایل آنها فضای بیشتری از پیاده‌روها را اشغال کند.
وی می‌افزاید: هر دوره از انتخابات، کاندیداهای شورای شهر شعار «ساماندهی دستفروشان» را در تبلیغات و کنار عکس‌های خود می‌آورند، اما دریغ از آن‌که تا حالا کاری در این زمینه صورت گرفته باشد. امیدوارم این مشکل در دیواندره هرچه زودتر حل شود.

مغازه داران مالیات می‌دهند
یکی از مغازه‌داران در نزدیکی میدان اصلی می‌گوید: در این خیابان تمام مغازه‌ها اجناس خود را بیرون از مغازه قرار می‌دهند. اگر هر یک از ما مغازه داران وسایل را بیرون نگذاریم، مغازه به چشم نمی‌آید و مشتری برای خرید مراجعه نمی‌کند.« محمد » ادامه می‌دهد: اگر قرار است مغازه‎دار وسایل خود را بیرون نگذارد، باید به صورت هماهنگ همه این کار را انجام دهند. اگر عده‎ای این کار را انجام دهند و عده‎ای انجام ندهند تبعیض است. وی می‌افزاید: تعدادی از مغازه‎ها وسط آن دیوار کشیده شده و به ۲ مغازه کوچک تبدیل شده است. فردی که در این مغازه‌های کوچک مشغول عرضه محصولات است فضای کافی برای چیدن وسایل خود در داخل مغازه ندارد به همین منظور قسمتی از وسایل را جلو مغازه قرار می‌دهد. بقیه مغازه‌ها هم به تبعیت از این مغازه‌ها این حرکت را تکرار می‌کنند.
این مغازه‌دار بیان می‌کند: ما عوارض، مالیات و اجاره مغازه می‌دهیم، اما دستفروشان روبه رویمان به‌راحتی بساط خود را پهن و بازار مارا خراب می‌کنند. اگر وسایلمان را هم بیرون نگذاریم، حتی نمی‌توانیم کرایه مغازه را هم کسب کنیم.

استفاده از مصالح نامناسب در پیاده روها
یک کارشناس شهرسازی هم می‌گوید: پیاده‌روهای دیواندره بیش از ۳۰ سال است که احداث شده است. از آن‌جا که عرض پیاده‌روها باید بر اساس تراکم جمعیت احداث شود، اما دیواندره این مساله درنظر گرفته نشده است، زیرا در این مدت دیواندره افزایش جمعیت داشته است. بنابراین در ساعاتی از روز عبور و مرور در پیاده‌روهای آن به سختی انجام می‌شود.«شهرام صادقی» ادامه می‌دهد: پیاده‌روها باید دارای استانداردهایی باشند؛ از جمله فضای پیاده روها باید طوری باشد که برای افراد مختلف مانند افراد سالخورده و معلول مناسب باشد. مردم باید در پیاده روها هنگام تردد احساس آرامش کنند و از محیط اطراف خود لذت ببرند.وی ادامه می‌دهد: برای جلوگیری از جمع شدن آب‌های سطحی باید شیب طولی و عرضی مناسب وجود داشته باشد تا آب را به جوی‌ها هدایت کند. همچنین برای پوشش کف پیاده رو باید از مصالح با کیفیت استفاده کرد که هر سال به دلیل استفاده نشدن از مصالح مناسب شاهد از بین رفتن بخشی از پیاده‌روهای دیواندره هستیم. در حال حاضر در چند صد متر از پیاده‌رو چندین نوع کف‌پوش با رنگ‌های مختلف خواهید دید که زیبنده نیست و برخی‌ها هم خیلی صاف هستند.

دستفروشان ساماندهی شوند
محمدی می‌افزاید: طبق قانون، پیاده روها فقط برای عبور و مرور افراد پیاده ساخته شده است و این عابران هستند که باید از تمام پیاده رو استفاده کنند، اما در دیواندره به علت بیکاری تعداد زیادی به دستفروشی روی آورده‌اند و قسمتی از پیاده‌رو را گرفته‌اند.
وی می‌افزاید: از آن‌جا که دربیشتر کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیایی دستفروشی وجود دارد، آنها هم حق دارند از این طریق امرار معاش کنند. امروزه دیگر نیاز به فکر کردن و ارائه راهکار برای حل این معضل نیست، بلکه باید با الگوگیری از کشورهای که دستفروشان را ساماندهی کرده‌اند، وضعیت شهر خود را سروسامان دهیم.محمدی می‌گوید: دستفروشان مجرم نیستند، بلکه بر اساس نیاز، به این شغل کاذب روی آورده‌اند. این افراد به ناچار از روی بیکاری و مشکلات اقتصادی دستفروش شده‌اند . بنابراین باید با ساماندهی صحیح هم آن‌ها را در امنیت شغلی قرار داد و هم شهر را سرو سامان داد.
وی می‌افزاید: پیاده‌روها جای چینش وسایل و پارک موتورسیکلت توسط هیچ فرد و گروهی نیست، بلکه برای فرهنگ‎سازی و جلوگیری از کاهش تصادفات خیابانی باید ساماندهی شهر را از این نقاط شروع کرد.
شهردار دیواندره در این زمینه می‌گوید: امروزه پدیده سد معبر یکی از مشکلات پیش‌روی شهرداری‌ها است و افراد زیادی به هر علتی به دستفروشی در کنار خیابان و پیاده‌روها روی آورده‎اند. اما حق و حقوق عابران پیاده هم حسب ماده قانونی شهرداری‌ها باید در نظر گرفته شود.
«ناصح محمدخانی» ادامه می‌دهد: شهرداری در وهله اول به تمام دستفروشان و مغازه‌داران تذکر قانونی می‌دهد که حتی‌الامکان رعایت حال عابران و فضای معبر تعریف شده برای رهگذران را کنند. همچنین هم مغازه‌داران و هم دستفروشان نباید راه‌بندان یا ترافیک ایجاد کنند.
وی می‌افزاید: تاکنون آن‌چنان که باید برای ساماندهی دستفروشان و وانت‌های میوه‌فروش سیار و ثابت کار خاصی انجام نشده است. با مشورت کارشناسان و هماهنگی با دستگاه‌های ذی‌ربط و همچنین در نظر گرفتن تمام زوایای موضع و پدیده دستفروشی، تلاش داریم در آینده نزدیک اقدام به ساماندهی کنیم.
محمدخانی بیان می‌کند: تمام فعالیت‌های شهرداری برای رفاه حال شهروندان است که شهرداری در هر حوزه ای برعهده دارد. تلاش می‌کنیم تا شهروندان را به بهترین نحو ممکن راضی نگه داریم و حقی از کسی ضایع نشود. در سال جاری فعالیت‌های مناسب عمرانی خوبی در دیواندره انجام شده و در آینده هم با ورود جدی به دیگر حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی، برخی دیگر از مشکلات رفع خواهد شد.

  زندگی خرج دارد
یک دستفروش که وسایل خود را تقریبا به طول ۴ متر پهن کرده است، می‌گوید: من سه بچه دارم که یکی از آنها در دانشگاه و ۲ فرزند دیگرم در مدارس مشغول تحصیل هستند و زندگی هم خرج دارد.
این دستفروش که خود را « جمال » معرفی می‌کند، ادامه می‌دهد: یک خانه ۷۰ متری در محله حاشیه‌نشین « زورآباد» دارم، اما با این‌که سرپناهی از خود دارم خرج زندگی بسیار بالااست. پسرم که در دانشگاه درس می‌خواند در تعطیلات تابستان در تهران کارگری می‌کند تا کمک خرجی برای من باشد. خودم هم مشغول کارگری هستم و در فصل‌هایی که کار نیست دستفروشی می‌کنم.وی می‌افزاید: همه نوع وسیله ای را اینجا پهن کرده‌ام؛ از جنس ۵۰۰ تومانی تا ۲۰ هزار تومانی را می‌فروشم و درآمدم در روز متفاوت است. روزهایی که یارانه می‌دهند تا چند روز بعد از آن فروش خوب است و روزی از ۲۰ هزار تا ۴۰ هزار تومان درآمد دارم. اگر این‌جا دستفروشی نکنم نمی‌توانم خرج زندگی را در بیاورم.
جمال می‌گوید: دستفروشی فقط در این مسیر درآمد دارد. اگر ما را به جای دیگری ببرند دیگر درآمدی نخواهم داشت و نمی‌توانیم امرار معاش کنیم. چنانچه کار برای ما در جای دیگری فراهم شود مجبور نیستیم دستفروشی کنیم.

گزارش / هیوا محمدپور