به کمک طراحی انعطاف پذیر ، می توان با در نظر گرفتن امکانات برای اعمال تغییرات در فصول مختلف سال و نیز ساعات متفاوت شبانه روزی راه حل هایی برای مقابله با شرایط نامطلوب اقلیمی و حرکات در جهت معماری پایدار خانه های مسکونی ارائه داد

یکی از محققان و پژوهشگران جوان شهرستان دیواندره که همواره تحقیقات و کتاب های خود را در حوزه معماری تالیف کرده مهندس فرخ عبودی است مصاحبه بارانی خبر با این جوان را در ادامه می خوانید

خودتان را معرفی نمایید

فرخ عبودی ، فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی معماری از دانشگاه همدان هستم.

خلاصه ای از سوابق پژوهشی خودتان را بفرمایید

مولف کتاب طراحی الگوی سکونتگاه های روستایی بر اساس معماری ایرانی اسلامی ؛ با همکاری دکتر ادریس عبودی – انتشارات سنجش و دانش تهران.

مترجم کتاب ” در جزئیات پوسته های ساختمانی ” دانشگاه همدان.

ثبت چندین مقاله علمی پژوهشی در حوزه تخصصی معماری و شهر سازی دانشگاه تهران، دانشگاە شهید بهشتی، دانشگاە خواجه نصیر طوسی و دانشگاه تبریز

اخیرا در مقالات و و پژوهش های خود از معماری انعطاف پذیر سخن گفته اید، تعریفتان از معماری انعطاف پذیر چیست؟

بله ؛

انعطاف پذیری در اصطلاح عام، تغییر پذیری ، حساس نبودن به اصلاح یا تغییر ، آمادگی و ظرفیت داشتن برای سازگاری به مقاصد با شرایط مختلف ؛ آزادی از خشکی یا سختی تعریف میگردد. معماری انعطاف پذیر دارای خاصیت دینامیکی می باشد و متناسب با شرایط، با کمترین هزینه، می تواند پاسخگو باشد که در متون علمی جهانی با عنوان flexibility یاد می شود

زندگی امروز همراه با پیچیدگی برای انسان هاست ، با توجه به روحیات انسانها و تنوع پذیری نیاز به انعطاف پذیری در محل زندگی انسانهاست ، انعطاف پذیری در طراحی معماری تنوعی را ارائه می دهد که شامل امکان تنظیم و سازگاری واحد مسکونی در طول زمان است و در نهایت موجب می شود ساختمان گونه های جدیدی را از خود به نمایش بگذارد.

ایجاد و در نظر گیری فضایی به عنوان فضایی منعطف با قابلیت هویت بخشی به تطبیق پذیری با خواسته های ساکنین به این صورت که با توانایی تغییر در اندازه ها و ایجاد فضاهای باز و کاستن فضاهای خصوصی بدون استفاده و تبدیل آن ها به فضاهای عمومی در خانه میزان راحتی و بهینه بودن فضاها را بالا برد. آنچه به عنوان مسئله مورد تحقیق در این کار مورد توجه قرار گرفته است ، وجود فاصله نامتعارف بین وضع موجود و وضع مطلوب مسکن است. به صورتی که اگر اصول معماری مسکن انعطاف پذیر مبتنی بر شاخص های ایرانی اسلامی را مورد بررسی قرار دهیم متوجه میشویم که اکثر مساکن موجود فاقد این اصول اولیه هستند.

مثلا یک ساختمان را برای کاربری مسکونی به تعداد سه نفر طراحی می نمایند اما با گذشت زمان و افزایش فرزندان و تغییر نیاز والدین این ساختمان طوری طراحی نشده است که پاسخگوی نیازها جدید باشد بنابراین فروش و تغییر محل زندگی و حس تعلق مکان و … مسائل دیگری است که از عدم انعطاف پذیری نشات میگیرد. کیفیت انعطاف پذیری به دنبال حل مسائلی اینچنینی با تفکر از قبل تعیین شده می باشد.

فرخ عبودی

اهمیت و لزوم معماری انعطاف پذیر را چگونه می بینید؟

به کمک طراحی انعطاف پذیر ، می توان با در نظر گرفتن امکانات برای اعمال تغییرات در فصول مختلف سال و نیز ساعات متفاوت شبانه روزی راه حل هایی برای مقابله با شرایط نامطلوب اقلیمی و حرکات در جهت معماری پایدار خانه های مسکونی ارائه داد

عوامل و دلایلی می توان بیان کرد که مبین نیاز مسکن امروز به اصل انعطاف پذیری به عنوان عاملی در جهت افزایش کیفیت در اصول سکونت است ؛ دلایلی که به تناسب گستردگی و تنوع ابعاد زندگی انسان ، طیف وسیعی از عوامل و شرایط را در برمیگرد من الجمله :

الف ) کاربر

ب ) تغییر شکل خانواده

ج ) مخاطبان سازه ها

د ) روحیه تنوع طلبی

ه ) انطباق با تکنولوژی جدید

و ) ضرورت های اقلیمی

ز) احساس تغییر

ح) صرفه اقتصادی

ط)تغییرات ارزش های فرهنگی اجتماعی

ی)سلایق افراد

 

آیا معماری انعطاف پذیر همان معماری ایرانی اسلامی است؟

بی اعتنایی به سامان بخشی فضایی مجموعه های مسکونی و عوامل کیفی آنها ، چه در مقیاس واحد مسکونی و چه در مقیاس مجموعه ، عملا به بهای بیش از حد اهمیت دادن به کمیت انجامیده است. حال آنکه رضایت نهایی متقاضیان مسکن نه در کمیت است بلکه در کیفیت است. با توجه به کثرت جمعیت و نیاز به مسکن ، به دلیل نامعلوم بودن مخاطبان با خواسته های آنها نیازمند طراحی های خواهیم بود که بتوانند در تمام سطوح ، اعم از زیست محیطی – اقتصادی ، اجتماعی ، جامعه را مورد پشتیبانی قرار دهد به صورتی که با ایجاد تناسب ، بتوان با استفاده از آن الگویی بازیافتی از زندگی امروزی را جایگزین الگوی قبلی کرد ، الگویی همراه با طبیعت و دوست دار خواسته های متنوع انسانی باشد.

در نتیجه حال که طراحی ها را به سمت پیشرفت سوق می دهیم باید تکنولوژی ساخت آنها نیز مطابق با نسل امروز باشد و همگام با سرعت امروزی حرکت کند.

امید است در این راه، شهروندان، مسئولین و پژوهشگران اهدافی همسو داشتە باشند تا با همگرایی کلی بتوان بە اهداف یاد شدە دست یافت.

 

پس تفاوتشان در چیست؟

در معماری انعطاف پذیر هدف باید خوب ساختن باشد و خوب ساختن چند الزام اصلی دارد ؛

فراورده ؛ استحکام ؛ سرور، مشارکت، نگرش، الزامات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و…

نکته مهم این است که این چند ویژگی رابطه ای درونی دارند که در این زمینه فضاهای خانه های سنتی کاراتر از خانه های امروز بودند

خانه هایی که طراحی آنها امکان بازسازی دائمی و ارتقا کیفیت پیش بینی شده باشد ، مطلوبیت بیشتری داشته و عمر مفید خانه نیز افزایش می یابد

مواردی مانند بازسازی های دائم و سریع تنها از گسترده مدرنیته و تکنولوژی امروزی محسوب می گردد و سنت در ارائه آن ها کمتر می تواند دخیل باشد مگر در موارد نظری که از تجربیات ساخت های بومی بتوان در آن ها استفاده کرد.

آیا تاکنون در شهر دیواندره معماری انعطاف پذیر اجرا شده است؟

به صورت سازمان یافته و بر مبنای تئوری های نوین معماری نه؛ اما با بررسی سازه های سنتی می توانیم دلائل و نشانه های زیادی از این تفکر بیابیم که نشانگر نگرش خاص معماران سنتی به این مولفه می باشد.

پیشنهاد شما برای اجرای معماری انعطاف پذیر  در شهر دیواندره چیست؟

به نظر بنده ابتدا، لازم است معماران و کارفرمایان با تغییراتی آشنا شوند که خارج از حوزه معماری می باشد. تغییرات فرهنگی، نگرشی، اقلیمی و …. در نهایت بر روح و جسم سازه معماری تاثیر گذار هستند. تا وجود این تغییرات را طرفین نپذیرند، سخن از معماری انعطاف پذیر بیهوده می باشد. پس از این مرحله، باید با سایر پیش نیاز ها بپردازیم مانند رشد و تغییرات جمعیتی و …

نهایتا به مباحث تخصصی تر معماری می رسد که باید معماران و طراحان آن را اجرا نمایند. پیشنهاد می شود ابتدا این ایده در ساخت ادارات و نهادهای عمومی، مراکز تجاری و… اجرا شود و پس از نهادینه شدن به مساکن نیز تسری یابد.

در کتابی که در حال نگارش آن هستید، دیواندره را به عنوان پایلوت انتخاب کرده اید؟

استان کردستان پایلوت است که دیواندره را هم شامل می شود.

 

معماری انعطاف پذیر در کدام یک از مناطق پهنه جغرافیایی دیواندره و استان می تواند کاربرد داشته باشد؟

معماری انعطاف پذیر در تمامی پهنه های جغرافیایی می تواند اجرا گردد اما به علت قیمت زمین در شهرها این مسئله دارای حساسیت بیشتری می باشد و سبب کاهش هزینه های تمام شده و تغییرات احتمالی می شود. پس اولویت با شهرها و کانون های تراکم جمعیتی می باشد. در مرحله بعد نیز در روستاها قابل انجام می باشد و به علت تغییرات نسبتا سریع تر سبک زندگی روستایی انجام آن بسیار حائز اهمیت می باشد.

سخن آخر :

این تنها کافی نیست که چگونه ساختمانی را باید بنا کرد ، بلکه معمار باید بداند که چه چیزی را بنا می کند.

بنابراین طراحی فضای معماری باید با زمان و نیاز بشر همسو باشد. این بدان معنا است که طراح باید بر اساس نیاز جامعه و متناسب با فرهنگ جامعه علم خود را با آن خواسته مخاطب ترکیب کند تا آن طراحی مطلوب حاصل شود ، نکته قابل توجه این است که در طراحی بر پایه علم باید خواسته مخاطب در نظر گرفته شود.

 

پیشاپیش عید نوروز ۱۳۹۸ رو به ملت ایران به خصوص جامعه مهندسین تبریک میگویم.

” سال نو مبارک “
تاریخ مصاحبه ؛ ۲۹ اسفند ۱۳۹۷